mapa4Dzieje wsi.
ubiszewo należy do najstarszych osad na Pomorzu Gdańskim. Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od imienia Lubisz, jakie nosił jeden z rycerzy Bolesława Krzywoustego. Jest ona pierwotną nazwą, a formy starsze wymienione w dokumentach historycznych, jak Lubissou (1198), Lubesowo, Liubeskow, Lubesow, Lubischow, Lubeschawe, uważać należy za jej odmiany.
o raz pierwszy nazwa miejscowości pojawiła się w dokumencie źródłowym z 1198 roku. W dokumencie tym książę Grzymisław wymienia nadania udzielone zakonowi rycerskiemu joanitów.
  dawnych czasach okolice dzisiejszej wsi były zamieszkiwane przez ludność tzw. kultury pomorskiej (VII w. – II w n.e.), który uważamy za prasłowiański odłam kultury łużyckiej .
Ogromne znaczenie wsi w początkach rozwoju wiązało się z jej położeniem na szlaku handlowym Pomorza Gdańskiego zwanego „via mercatorum” . Szlak ten wiodący wzdłuż Wisły, by ominąć bagniste tereny południowych Żuław, od Gorzędzieja skręca ku zachodowi do brzegów Jeziora Lubiszewskiego i stąd biegnie do Gdańska. Dzięki swojemu położeniu przy szlaku Lubiszewo staje się najpóźniej w XII w. gospodarczą i administracyjną „stolicą” ziemi kociewskiej. Było bowiem już wówczas siedzibą księcia.
kres wyjątkowo korzystny dla Lubiszewa rozpoczął się z chwilą przejścia wsi w posiadanie Sambora II, to jest w roku 1220, kiedy to książę pomorski Mściwój I podzielił kraj na 4 księstwa dzielnicowe . Stolicą dzielnicy księcia Sambora II zostało Lubiszewo. W latach 1229-1252 umieszcza on tu swój dwór tytułując się księciem lubiszewskim. W tym samym czasie Lubiszewo było też siedzibą zakonu rycerskiego joannitów. W roku 1240 między księciem a zakonem popieranym przez księcia – seniora Świętopełka toczył się spór o majątki zakonne Turze i Malenin. Spór ten zadecydował o przeniesieniu w roku 1252 stolicy księstwa z Lubiszewa do Tczewa. Tak więc jedynymi gospodarzami w osadzie zostali joannici.
chwilą uzyskania od papieża Grzegorza XV potwierdzenia nadań w Lubiszewie (tj. jeszcze w 1238 roku), zakon przystąpił do wznoszenia w osadzie murowanej siedziby konwentu i kaplicy. Po śmierci zaś Sambora II podjął zamierzenia w kierunku przekształcenia Lubiszewa w miasto.
dy więc w 1278 roku książę Mestwin podarował joannitom całą wieś, zakonnicy założyli tu konturię i jeszcze bardziej rozwinęli swoją działalność. W roku 1288 uzyskali od księcia Mestwina przywilej urządzania w odpust Trójcy Świętej i uroczystość św. Jana targu związanego z dwoma jarmarkami oraz zwolnieniem przybywających na targ od ceł . W rok później uzyskali kolejny przywilej, zezwalający na budowę młyna wodnego w Szpęgawie .
 pobliżu Jeziora Lubiszewskiego znajduje się niewielkie wzniesienie owalne noszące nazwę „dolny zamek”, sięgający swymi początkami VII-IX wieku. Jego usytuowanie na szlaku biegnącym od Gorzędzieja do Gdańska wskazuje, iż spełniał on rolę strażnicy, chroniącej przeprawę przez bród. Można przypuszczać też, iż mieściła się tu stacja celna pozostająca w związku z przymusem drogowym . Drugi gród, zwany zamczyskiem, położony przy centrum osady stanowił siedzibę księcia i – zdaniem S. Kujota – najpóźniej w roku 1255 został odstąpiony joannitom . Grody te zabezpieczały kompleks osadniczo-gospodarczy. „Ochrona grodów zapewniała bezpieczny rozwój działalności produkcyjnej i handlowej skupionej w osadzie przygrodowej” . Była to duża osada o trójkątnym palu, w którego północnej części zbudowano kościół. Już w XIII wieku – jak podaje Edwin Rozenkranz – gród lubiszewski stanowił budowlę murowaną. Zagospodarowanie przestrzenne osady targowej i jej rozmiary są wyrazem gospodarczej roli, jaką spełniało Lubiszewo.
ozwój rynku lokalnego, którego wyrazem było nadanie prawa targu, trwał do roku 1308, kiedy to oddziały brandenburskie stoczyły tu walkę, a następnie złupiły i zniszczyły osadę targową. Pomimo iż margrabiowie zapłacili odszkodowanie joannitom, osada już nigdy nie odzyskała utraconej z roku 1308 pozycji gospodarczej .
  dokumentach historycznych znajdujemy też dane dotyczące konturów lubiszewskich. W roku 1309 rezyduje tu kontur Jan. W 25 lat później najpierw jako zarządca, później już jako kontur w umowie dotyczącej wymiany dóbr joannitów z zakonem niemieckim występuje Jan Stapil. Również kontur ze Skarszew – Adolph von Schvalenberg – w dwóch dokumentach z 1350 roku tytułuje się konturem Lubiszewa. Ostatnim znanym konturem był Piotr, brat rycerza Bernarda von Wartenberga. Nie ma pewności co do tego, czy Lubiszewo uzyskało kiedykolwiek własny herb. Wiadomo natomiast, że tutejszy baliwat (okręg) joannitów taki herb posiadał. Różnił się on od herbu skarszewskiego tym, że ścięta głowa św. Jana była ułożona na misie.
  roku 1370 wszystkie posiadłości joannici sprzedali Krzyżakom, przenosząc przedtem swoją siedzibę do Skarszew. Dokładnej daty przyjęcia Lubiszewa przez Zakon Najświętszej Maryi Panny jednak nie znamy. Jeszcze w 1398 roku – jak podaje ks. F. Okroy – kramy z mięsem i chlebem podlegały jurysdykcji joannitów. Niemniej ostatecznie zrezygnowali oni z dążenia do założenia w Lubiszewie miasta na wzór sąsiednich Skarszew, czego wyrazem był akt z 1400 roku, którym lokowano tu wieś na prawie niemieckim.
d czasu ostatecznego przejęcia wsi przez Krzyżaków miejscowy zamek został zaniedbany, gdyż kontur krzyżacki w Lubiszewie nie urzędował, a będący własnością joannitów młyn na rzece w Szpęgawie, Krzyżacy w połowie XIV wieku rozebrali i ustawili go w Tczewie.
  roku 1466, na mocy pokoju toruńskiego wieś weszła w skład Polski w ramach Prus Królewskich. Za czasów polskich Lubiszewo należało do dóbr starogardzkiego starostwa. W dokumentach historycznych nazwa wsi pojawia się jeszcze w związku z większymi potyczkami i bitwami, toczonymi w jej pobliżu. Ks. R. Frydrychowicz wymienia dwie bitwy, których świadkiem było Lubiszewo. 17 kwietnia 1577 roku nad Jeziorem Lubiszewskim doszło do zbrojnej potyczki zbuntowanych gdańszczan z wojskami Stefana Batorego, dowodzonymi przez kasztelana poznańskiego Jana Zborowskiego. W 50 lat po tej bitwie 18 sierpnia 1627 roku między Jeziorem Lubiszewskim a Rokitkami ponownie doszło do zbrojnego starcia. Tym razem z wojskami szwedzkimi, którymi dowodził osobiście król Gustaw Adolf. Polacy zaś, po odparciu oddziałów szwedzkich spod Gniewa, nadciągnęli tu pod wodzą generała Koniecpolskiego. Na wynik bitwy zaważył fakt zranienia króla Gustawa Adolfa, co zmusiło bliskie zwycięstwa wojsko szwedzkie do odwrotu.
września 1651 roku król Polski Jan Kazimierz potwierdził wsi liczbę włók i prawa, jakie Lubiszewo posiadało na podstawie przywileju Rudolfa von Meideburg (z 25 marca 1348 roku), prowizora joannitów w Lubiszewie .
XVII w. wieś gościła króla polskiego – Stanisława Leszczyńskiego, który 2 października 1733 roku bawił tu przejazdem z Warszawy do Gdańska. Na mocy konwencji podpisanej w Petersburgu w dniu 5 sierpnia 1772 r. ustalającej granice I rozbioru Polski, Lubiszewo zostało przydzielone państwu pruskiemu. Dopiero w 1920 r. wieś powróciła ponownie do Polski .W latach II wojny światowej wieś znalazła się pod okupacją hitlerowską, spod której została wyzwolona w początkach marca 1945 roku
becnie Lubiszewo liczy 340 mieszkańców. We wsi znajduje się kościół parafialny. Funkcjonuje tu szkoła, przedszkole i 2 sklepy.


Rys historyczny parafii.

  średniowieczu założenie parafii dochodziło do skutku po dopełnieniu dwóch czynności prawnych: aktu fundacji i aktu erekcji. Fundacji dokonywał, wystawiając akt fundacji parafii, patron, którym mógł być król, biskup, kapituła, klasztor, pan gruntowny, rycerz. Budował własnym kosztem kościół i wyposażał parafię w dobra, takie jak: ziemia, dziesięciny, pewne prawa użytkowe, które stanowiły beneficjum projektowanej parafii.
rekcji parafii dokonywał mocą władzy jurysdykcyjnej biskup. Wystawiając akt konsekracji kościoła, oddawał budynek wieczyście na służbę Bożą. Ponadto biskup nadawał świątyni prawa parafialne oraz określał przynależny doń okręg duszpasterski. Decyzje swoje zamykał w dokumencie erekcyjnym parafii. Majątkiem kościoła pod nadzorem biskupa i patrona zarządzał pleban wraz z dwoma ekonomami – rendantami – zwanymi też „ekonomami kościoła” lub „witrykusami” .
ochodzenie parafii Lubiszewo wiąże się z założeniem kościoła w grodzie książęcym. W roku 1185 książę Grzymisław zbudował w Lubiszewie drewniany kościół. W 1198 roku biskup kujawski Stefan konsekrował go już pod wezwaniem „Trójcy Świętej”. Przy kościele działali już wtedy dwaj księża, co wskazywałoby na istnienie rozległej parafii.
  swoich pierwotnych rozmiarach granice parafii ciągnęły się na lewym brzegu od jeziora Strężyka i Czerwonej rzeki, aż do nizin i rzekę Kłodawę na zachodzie. Już w XIII w. z tego obszaru wyłączono tereny pod parafię godziszewską, miłobądzką, trąbkowską i kłodawską . Od 1198 roku do czasów przekazania kościoła w ręce Krzyżaków, to jest do roku 1370, pieczę nad nim sprawował zakon rycerski joannitów .
rzed rokiem 1348 rycerz Henning z Wartenbergu zbudował na cmentarzu osobną kaplicę rycerską dla joannitów, aby mogli oni swobodnie uczestniczyć we Mszy św. i odprawiać przepisane modlitwy . W 1348 roku na miejscu starego drewnianego kościoła postawiono nowy, murowany.
  1596 roku biskup Rozrażewski przyłaczył parafię lubiszewską do Tczewa. Należały wówczas do niej dwie osady: Lubiszewo i Rukocin oraz majątki Gosino, Liniewko, Swarożyn i Girzynek. Odtąd, aż do 1928 roku kościół w Lubiszewie był filią Tczewa.
eden z dziekanów tczewskich i proboszcz lubiszewski, ksiądz Tomasz Długoński, na początku XVIII wieku wspaniale odnowił kościół, o czym wspomina wizytacja biskupa Konstantego Felicjana Szaniawskiego z roku 1710/11 . W 1823 roku przedłużono zachodnią część nawy i wybudowano wieżę o konstrukcji reglowej. W ten sposób budynek zyskał wygląd, jaki ma obecnie.
 1928 roku kościół w Lubiszewie stał się ponownie samodzielną placówką duszpasterską .
Do kuracji należało wtedy 16 miejscowości: Lubiszewo, Goszyn, Koziany (Owczarki), Liniewko (Linievken), Małżewko, Młynki, Piwnice, Rokitki, Rukocin, Śliwiny, Stanisławie, Swarożyn, Wędkowy, Zabagno, Zwierzynek.
o IImapa3 wojnie światowej w skład parafii weszło 8 wiosek: Lubiszewo, Stanisławie, Rukosin, Łukocin, Małżewko, Małżewo, Rokitki, Śliwiny.

od względem przynależności kościelnej parafia lubiszewska od początków swego istnienia, aż do 1818 roku wchodziła w skład archidiakonatu pomorskiego diecezji włocławskiej. Na mocy bulli papieża Piusa VII „Ex imposita nobis”, 30 czerwca 1818 roku granice diecezji włocławskiej i płockiej zostały zacieśnione do politycznych granic z Królestwem Polskim. 20 września 1818 roku bullą „Cum post novum” papież Pius VII – z części diecezji włocławskiej należącej do zaboru pruskiego – utworzył Pomorski Wikariat Apostolski. Przynależność Lubiszewa do Pomorskiego Wikariatu Apostolskiego trwała tylko 3 lata.
lipca 1821 roku tenże papież bullą cyrkumskrypcyjną „De salute animarum” powiększył terytorium diecezji chełmińskiej, w skład której weszło i Lubiszewo.

rzynależność tę zmienił papież Jan Paweł II bullą „Totus Tuus Poloniae Populus” z dnia 25 marca 1992 roku. Parafia lubiszewska znalazła się w granicach nowo utworzonej diecezji pelplińskiej . Przynależność ta odpowiada stanowi na dzień dzisiejszy.

Przydatne linki

foto-for-fb2 indeks